چگونه اضطراب جنگ را در کودکان کاهش دهیم؟ راهنمای کامل والدین برای حفظ آرامش کودکان

جنگ و انتشار مداوم اخبار نگران‌کننده می‌توانند حتی اگر کیلومترها از محل زندگی ما فاصله داشته باشند، احساس ناامنی و اضطراب را به خانه‌ها بیاورند. کودکان بیش از آنچه تصور می‌کنیم، احساسات و نگرانی‌های بزرگسالان را متوجه می‌شوند. ممکن است آن‌ها معنای دقیق جنگ را ندانند، اما تغییر رفتار والدین، صحبت‌های اطرافیان، تصاویر شبکه‌های اجتماعی یا اخبار تلویزیون را به‌خوبی حس می‌کنند. خبر خوب این است که والدین می‌توانند با چند اقدام ساده اما مؤثر، احساس امنیت و آرامش را تا حد زیادی به کودک بازگردانند. در این مقاله با مهم‌ترین راهکارهای علمی برای کاهش اضطراب جنگ در کودکان آشنا می‌شویم.

چرا کودکان از جنگ می‌ترسند؟

کودکان دنیای اطراف خود را از دریچه امنیت می‌بینند. هر اتفاقی که این امنیت را تهدید کند، ممکن است باعث اضطراب شود. حتی اگر کودک مستقیماً درگیر جنگ نباشد، شنیدن اخبار، دیدن تصاویر ناراحت‌کننده یا مشاهده نگرانی والدین می‌تواند باعث ایجاد ترس شود.

علائم اضطراب در کودکان چیست؟

اضطراب در کودکان ممکن است به شکل‌های مختلفی ظاهر شود؛ از جمله:

  • بی‌خوابی یا کابوس شبانه
  • وابستگی بیشتر به والدین
  • بی‌قراری و گریه
  • کاهش تمرکز
  • پرخاشگری یا زودرنجی
  • کاهش اشتها
  • دل‌درد یا سردرد بدون علت پزشکی
چگونه درباره جنگ با کودکان صحبت کنیم؟

10 راهکار برای کاهش اضطراب جنگ در کودکان

ابتدا احساسات کودک را بپذیرید

یکی از رایج‌ترین اشتباهات این است که به کودک بگوییم:«هیچی نیست، نترس.»این جمله اگرچه با نیت آرام کردن کودک گفته می‌شود، اما احساس او را نادیده می‌گیرد.بهتر است بگویید:«می‌دونم که ترسیدی.»«حق داری نگران باشی.»«هر سؤالی داری می‌تونی از من بپرسی.»وقتی کودک احساس کند شنیده می‌شود، اضطراب او کاهش پیدا می‌کند.

متناسب با سن کودک توضیح دهید

کودکان پیش‌دبستانی نیازی به دانستن جزئیات جنگ یا مسائل سیاسی ندارند.می‌توانید خیلی ساده توضیح دهید:«بعضی از آدم‌ها با هم اختلاف دارند، اما افراد زیادی هم تلاش می‌کنند اوضاع بهتر شود. ما کنار هم هستیم و مراقب تو هستیم.»استفاده از توضیحات کوتاه، ساده و صادقانه بهترین انتخاب است.

کودک را در معرض اخبار قرار ندهید

یکی از مهم‌ترین توصیه‌های روان‌شناسان کودک، محدود کردن مواجهه با اخبار است.تصاویر انفجار، آمار تلفات و فیلم‌های منتشرشده در فضای مجازی می‌توانند برای کودک بسیار ترسناک باشند.بهتر است:اخبار را در حضور کودک دنبال نکنید.هنگام تماشای تلویزیون، شبکه‌های خبری روشن نباشند.فیلم‌ها و تصاویر جنگ را در تلفن همراه مقابل کودک مشاهده نکنید.

برنامه روزانه را حفظ کنید.

کودکان با داشتن برنامه منظم احساس امنیت بیشتری می‌کنند.تا حد امکان این فعالیت‌ها را ثابت نگه دارید:
  • ساعت خواب
  • وعده‌های غذایی
  • بازی
  • قصه‌خوانی
  • نقاشی
  • فعالیت‌های آموزشی
وجود روتین روزانه به کودک این پیام را منتقل می‌کند که زندگی همچنان ادامه دارد.

بازی و نقاشی

اجازه دهید کودک احساساتش را بیان کند، همه کودکان نمی‌توانند درباره نگرانی‌های خود صحبت کنند.گاهی بهترین راه بیان احساسات، بازی یا نقاشی است.

قصه درمانی

از کودک بخواهید:
نقاشی بکشد.
داستان بسازد.
عروسک‌بازی کند. احساساتش را با رنگ‌ها نشان دهد. این فعالیت‌ها به تخلیه هیجانی کودک کمک می‌کنند.

آرامش والدین

خودتان آرام بمانید، کودکان بیش از آنکه به حرف‌های ما توجه کنند، رفتار ما را مشاهده می‌کنند. اگر والدین دائماً مضطرب باشند، کودک نیز احساس خطر بیشتری خواهد کرد. این به معنای پنهان کردن احساسات نیست؛ بلکه یعنی نگرانی‌های خود را تا حد امکان دور از کودک مدیریت کنید و هنگام صحبت با او با صدایی آرام و مطمئن حرف بزنید.

در آغوش گرفتن کودک

تماس فیزیکی را فراموش نکنید، در آغوش گرفتن، نوازش کردن و در کنار کودک بودن باعث ترشح هورمون اکسی‌توسین می‌شود که به کاهش استرس کمک می‌کند. گاهی یک آغوش گرم، بسیار مؤثرتر از صدها جمله اطمینان‌بخش است.

بازی با کودک

بازی؛ بهترین درمان اضطراب کودکان بازی زبان اصلی کودکان است. در روزهای پراسترس، زمان بیشتری را به بازی اختصاص دهید. پیشنهادهایی برای بازی:
  • لگوسازی
  • خمیربازی
  • پازل
  • بازی‌های حرکتی
  • نقاشی
  • قصه‌گویی
  • ساخت کاردستی
این فعالیت‌ها ذهن کودک را از نگرانی دور می‌کنند.

تمرین تنفس

تمرین تنفس عمیق را آموزش دهید، برای کودکان پیش‌دبستانی می‌توانید بازی «بادکنک» را انجام دهید. از کودک بخواهید: آرام از بینی نفس بکشد. شکمش را مثل بادکنک بزرگ کند. سپس به‌آرامی از دهان نفس را بیرون بدهد. چند بار تکرار این تمرین می‌تواند ضربان قلب و اضطراب را کاهش دهد.

پاسخ به سوالات کودکان

پاسخ سؤال‌های کودک را صادقانه بدهید، اگر کودک پرسید: «آیا جنگ به اینجا هم می‌آید؟»
از دادن قول‌هایی که از آن مطمئن نیستید خودداری کنید. پاسخ مناسب می‌تواند این باشد: «الان ما در جای امنی هستیم و بزرگ‌ترها تلاش می‌کنند از همه مراقبت کنند. اگر لازم باشد، ما هم همیشه کنار هم هستیم و تصمیم درست را می‌گیریم.»

کمک گرفتن از روان‌شناس

چه زمانی باید از روان‌شناس کودک کمک بگیریم؟
اگر علائم زیر بیش از دو تا چهار هفته ادامه داشت، بهتر است با روان‌شناس کودک مشورت کنید:
  • کابوس‌های مکرر
  • ترس شدید از جدا شدن از والدین
  • امتناع از غذا خوردن
  • پرخاشگری شدید
  • شب‌ادراری جدید
  • افت شدید خلق یا بی‌علاقگی به بازی
  • اضطراب شدید که فعالیت‌های روزمره را مختل کرده است
تاثیر اضطراب جنگ بر کودکان

نقش مهدکودک و پیش‌دبستانی در کاهش اضطراب

محیط آموزشی می‌تواند نقش مهمی در بازگرداندن احساس امنیت داشته باشد. فعالیت‌هایی مانند:

  • قصه‌خوانی
  • بازی گروهی
  • موسیقی
  • نقاشی
  • فعالیت‌های هنری
  • گفت‌وگو درباره احساسات

به کودکان کمک می‌کند هیجان‌های خود را بهتر مدیریت کنند و دوباره احساس آرامش داشته باشند.

جمع‌بندی

اضطراب ناشی از جنگ واکنشی طبیعی است؛ اما کودکان برای عبور از این شرایط بیش از هر چیز به حضور آرام، حمایت عاطفی و احساس امنیت نیاز دارند. والدینی که با آرامش به حرف‌های کودک گوش می‌دهند، اخبار را مدیریت می‌کنند، برنامه روزانه را حفظ می‌کنند و فرصت بازی و بیان احساسات را فراهم می‌کنند، نقش مهمی در کاهش استرس فرزند خود خواهند داشت. به خاطر داشته باشیم که کودکان آینده را از نگاه بزرگسالان می‌بینند. هرچه ما آرام‌تر، آگاه‌تر و امیدوارتر رفتار کنیم، آن‌ها نیز احساس امنیت بیشتری خواهند داشت.

پرسش‌های متداول

  1. آیا کودکان اخبار جنگ را درک می‌کنند؟
    بله. حتی اگر مفهوم کامل جنگ را ندانند، نگرانی والدین، تصاویر رسانه‌ها و تغییرات محیط را احساس می‌کنند و ممکن است دچار اضطراب شوند.
  2. اگر کودک از جنگ سؤال پرسید چه پاسخی بدهیم؟
    پاسخی کوتاه، صادقانه و متناسب با سن کودک بدهید. از بیان جزئیات خشونت‌آمیز یا اطلاعات ترسناک خودداری کنید و بر احساس امنیت تأکید داشته باشید.
  3. آیا دیدن اخبار جنگ برای کودکان مضر است؟
    بله. مشاهده مکرر اخبار، تصاویر و ویدئوهای جنگ می‌تواند اضطراب، کابوس و احساس ناامنی را در کودکان افزایش دهد.
  4. چه بازی‌هایی به کاهش اضطراب کودک کمک می‌کنند؟
    نقاشی، خمیربازی، لگوسازی، قصه‌گویی، بازی‌های حرکتی و کاردستی از بهترین فعالیت‌ها برای کاهش استرس کودکان هستند.
  5. چه زمانی باید به روان‌شناس کودک مراجعه کنیم؟
    اگر علائمی مانند کابوس، ترس شدید، بی‌خوابی، پرخاشگری یا افت عملکرد کودک بیش از دو تا چهار هفته ادامه داشت یا زندگی روزمره او را مختل کرد، بهتر است از روان‌شناس کودک کمک بگیرید.

منابع معتبر

UNICEF. How to Talk to Your Children About Conflict and War.UNICEF Germany. Talking to Children About War: Tips for Parents.UNICEF UK. How to Explain War to a Child.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید